Nicolas Bouvier: Le dehors et le dedans

Der Genfer Schriftsteller, Journalist und Fotograf Nicolas Bouvier (1929 - 1998), aufgenommen am 1. November 1963. Bouviers Reiseberichte, die in Folge verschiedener Aufenthalte in Asien und Osteuropa entstanden, machten ihn als Meister des Fachs bekannt. (KEYSTONE/Photopress-Archiv/Str)

Prevod: Dunja Dervišbegović, Lejla Džemidžić, Lejla Šubo
Lektorica: Sandra Zlotrg
Redaktura prevoda: Ivan Radeljković, Azra Pita Parente

Zatvaranje pijace

“Malo boje i poleta

ljepote i misterije

vaša utučena lica, vaša povijena leđa

i vaše glupe priče,

nemam više ništa s tim”

reče žena lomeći čašu

zatim izvadi maramicu i zaplaka.

Obično ona ne govori

ali pomisao ju je uzdrmala

dok je pila čašu pive

da bi isti život sa istima

mogao biti poput svile

poput neprestane muzike

kao da život… o Bože!

Već su svi pogledi kafića uprti u nju

karte koje podižu igrači

okreću se prema stolu

i svako prema svojoj smrti

već više nije sasvim sigurna.

Iznad naših prljavih zdjela, iznad naših obrijanih glava

i iznad naših vunenih tkanina

prostire se nepromjenjivo plavo nebo

ponekad se vidi krajičkom oka

onda se zaboravi

Bosna, 1974.

Prevela Dunja Dervišbegović

Novembar

Raspukli nar koji krvari,

pod tankim i čistim slojem snijega

plavetnilo džamija pod snijegom

hrđavi kamioni pod snijegom

bijele biserke još bjelje

dugi riđi zidovi

izgubljeni glasovi

tumaraju pod snijegom

cijeli grad, sve do ogromne tvrđave

leti u pjegavo nebo

Tabriz, 1953.

Prevela Lejla Džemidžić

Tri note klarineta

Jermenski stolar
nosi svoj instrument
u lijepoj kutiji od kruškinog drveta

Repa kuhana u vlastitoj krvi
i kolači sa okusom limuna
kape i pendreci
fijakerski konj sa papirnatim karanfilom za uhom
mračni prozor
zaleđena staklana kojima su ispisane zvijezde
blatnjavi put koji vodi u nebo
Tabriz

Azerbejdžan, 1953.

Prevela Lejla Šubo

Tabriz

Perjemraza na prozoru
bagremova cjepanica ječi kao porculan
mastilo se stvrdlo u mastionici
puhni u prste
načuli uši
U mandorli ove izgubljene zime
u oreolu žutom od nafte
u sakrivenoj čahuri mladosti
naučio si sricati
jedno od tajnih imena sreće

Mračne pustare
tlo se smrzava čvrsto kao staklo
težina snijega
klimav grad
kandžasti voćnjaci koji se vrpolje
tajne starog svijeta smjesta ponovo izgubljene
Ono što gavran govori gavranici
kadanameter hladnoće zatetura sjene
biskup to neće čuti
čak ni na dan Plesa mrtvih

Ženeva, 1977.

Prevela Lejla Šubo

Kurdsko proljeće

Žustro je koračao bljuzgavicom

taj sin Boga Jedinoga

mrmljajući pjesmu

ušao je u auto

turban posve nakoso

teška kubura za pasom

i ponovno počeo pjevušiti

Sjećam se

rijeka je plavila

nebo natopljeno kišom protezalo se poput zvijeri

nad beskrajnim crnim pustošima

Droplja, roda

i sve što mi se poslije svidjelo

tamo se već tajno gnijezdilo

Na suprotnoj obali

ne veće od malog slova i

neko nam je davao znakove

“ne može se više preći!”

Pljusak mi je oprao srce

cijedio ga je kao spužvu

pa je samo bivanje u svijetu

ispunilo horizont do rubova

Čas je kad Belzebub

više nema izbor oružja

i napušta mjesto bogohuleći

Vidio sam njegova crna kola s bakrenim lampionima

kako nestaju u tišini vrba

Ali ja sam ostao

dugoostao tamo

sa čizmama čvrsto usidrenim u zlatnom mulju

začarani šetač

previše zaslijepljen

da bi se usudio zakoračiti

Mahabad – Ženeva, 1981

Prevela: Dunja Dervišbegović

Nicolas Bouvier, rođen 1929. godine u Grand-Lancyju, u Švicarskoj. Bio je strastveni putnik, slikar, fotograf, ikonograf i švicarski putopisac XX vijeka. Već od šeste godine razvio je interes za knjige putopisaca poput R. L. Stevensona, Julesa Verna, Jack Londona i Fenimoora Coopera. Njegovo prvo putovanje bilo je u Toscanu, potom u Saharu i Laponiju. Upisao se na fakultet u Ženevi, no shvativši kako ga privlači nomadski način života, zajedno je s prijateljem Thierryem Vernetom putuje od Bosne, Srbije i Makedonije preko Turske, Irana i Pakistana. Za Verneta putovanje završava u planinskom prolazu Khyber između Afganistana i Pakistana, dok Bouvier sam nastavlja preko Indije do Šri Lanke i naposljetku do Japana. Prvi, zajednički dio putovanja opisuje u putopisu Upotreba svijeta (L’usage du monde) objavljenom osam godina kasnije, a drugi, samački dio opisuje u knjizi Riba-škorpion (Le poisson-scorpion).U knjigama opisuje krajolike, ljude, anegdote i svoje iskustvo sa svijetom. Kako bi se u Japanu spasio od gladovanja počeo se baviti fotografijom koja je ubrzo postala njegova strast. O Japanu je napisao knjigu Japanska hronika (Chronique japonaise). Objavio je oko trideset knjiga, uglavnom putopisa i jednu zbirku poezije.Dobitnik je nekoliko vrijednih nagrada među kojima je švicarska nagrada Ramuz za životno djelo. Nicolas Bouvier umro je 17. februara 1998. u Ženevi.

Zbirka Le dehors et le dedans

Nicolas Bouvier je u jednom intervjuu rekao: „Poezija mi je potrebnija od proze jer je izuzetno direktna, brutalna – ona je full-contact!“. Pa ipak, objavio je samo jednu knjigu poezije. Napisane u periodu između 1953. i 1997. godine, ove pjesme čine nesvakidašnji univerzum tog neumornog putnika, posmatrača ljepota koje je priroda oblikovala erozijom i nesrećama. Nastala na njegovim putovanjima, poezija Nicolasa Bouviera preciznim i profinjenim jezikom nam dočarava sav intenzitet svijeta.

Prevoditeljice:

Dunja Dervišbegović, rođena u Sarajevu 2002. godine, studentica je treće godine engleskog jezika i književnosti i francuskog jezika i književnosti na Filozofskom fakultetu u Sarajevu. Tokom školovanja se uvijek priklanjala književnim predmetima, a povremeno se bavi i prevođenjem.

Lejla Džemidžić je rođena 1995. godine u Sarajevu. U rodnom gradu završava prvi ciklus studija francuskog i italijanskog jezika i književnosti na Filozofskom fakultetu. Master studij nastavlja na Katedri za francuski jezik i književnost. Tokom drugog ciklusa studija je u okviru Erasmus programa razmjene studenata pohađala Univerzitet Pariz 8, a trenutno, u sklopu istog programa, pohađa Univerzitet Artois.Bila je angažovana kao konsekutivna prevoditeljica za reportažu „Duhovi Srebrenice“ pariškog lista „Le Parisien“. To nevjerovatno iskustvo ju je potaklo na dalje usavršavanje i edukaciju kroz radionice i seminare.

Lejla Šubo rođena je 1997. godine i studentica je završne godine master studija francuskog jezika i književnosti. Osim u Sarajevu, školovala se na Univerzitetu u Bordeaux. 

Strasna je putnica i živjela je i radila u Belgiji, Francuskoj, Turskoj, Ujedinjenim Arapskim Emiratima i mnogim drugim zemljama. Pored prevođenja, bavi se glumom i fotografijom.

O projektu TransLab Sarajevo-Pariz

TransLab Sarajevo – Pariz povezuje dva jezika, dvije kulture, dva univerziteta, sarajevski i pariški. Radi se zapravo o stvaranju zajedničkog radnog prostora u kojem se oko novih prevodilačkih poduhvata međusobno povezuju studenti romanistike sa sarajevskog Filozofskog fakulteta i studenti slavistike sa pariške Sorbone.

”Susret” dva univerziteta bio je ostvariv zahvaljujući mogućnostima virtualnog načina rada, a započeo je u septembru prošle godine. Do kraja januara 2023. održano je devet radionica za književno prevođenje na kojim je učestvovalo dvanaest studenata, a prevodilo se naizmjenično s francuskog na naše jezike i obrnuto. Bila je ovo prilika da uče izravno od iskusnih književnih prevodilaca, univerzitetskih profesora, pisaca i dramaturga koji su moderirali radionice: Françoise Wuilmart, Vladimir Pavlović, Chloé Billon, Nicolas Raljević, Daniel Barić, Vesna Kreho, Vanda Mikšić, Jakuta Alikavazović i Miloš Lazin.

Devet radionica za književno prevođenje

Brojne dileme u vlastitom jeziku rješavale su se na lektorskim radionicama koje su vodile francuska i bh. lektorica Marion Roussey i Sandra Zlotrg.Nakon sedam mjeseci individualnog i kolektivnog rada, studenti – učesnici radionica TransLaba ponudili su prevode tekstova – prozu, poeziju, dramske tekstove odabranih bosanskohercegovačkih, francuskih i švicarskih autora Almina Kaplana, Mehmeda Begića, Vladane Perlić, Almira Bašovića i Faruka Šehića, Alexisa Michalika, Nicolasa Bouviera, Alice Rivaz i Xaviera Durringera.

Prevodi su objavljeni kako u Oslobođenju tako i na francuskim portalima: Courrier des Balkans, Le Fantôme de la liberté i THEATROOM.

Kvalitet tekstova koje su učesnici prevodili postignut je kroz redakturu prevoda na kojoj su radili Vladimir Pavlović, Chloé Billon, Lejla Osmanović, Aida Čopra i Ivan Radeljković, a zatim lekturu za koju su bile zadužene Sandra Zlotrg i Julie Raton te Marie-Agnes Faix Vujić.

TransLab Sarajevo – Pariz realizovali su udruženim snagama Odsjek za romanistiku Filozofskog fakulteta u Sarajevu, Odsjek za slavenske jezike Univerziteta Sorbona, Fondacija Publika i Udruženje prijatelja francuskog jezika “Ni više ni manje”, a sve aktivnosti realizovane su zahvaljujući naporima ekipe okupljene oko ove inicijative: Lejla Osmanović, profesorica francuske književnosti na Filozofskom fakultetu u Sarajevu, Ivan Radeljković, šef Odsjeka za romanistiku na Filozofskom fakultetu u Sarajevu, Aida Čopra, lektorica sa Univerziteta Sorbonne, prevoditeljica Ivana Bilić, prevoditeljica Mirela Alikalfić-Terzić (Fondacija Publika) i Azra Pita Parente (direktorica Fondacije Publika).

Inicijativu su ohrabrile i finansijski podržale Ambasada Švicarske u Bosni i Hercegovini, Ambasada Republike Francuske u Bosni i Hercegovini, Univerzitetska agencija za frankofoniju (AUF), Teatarska inicijativa Univerziteta Sorbona, Wallonie-Bruxelles agencija za međunarodnu saradnju (WBI) i Federalno ministarstvo kulture i sporta.

 1,625 total views,  4 views today

Komentariši